محمد بن حسين رازي
مقدمه 13
نزهة الكرام و بستان العوام ( فارسي )
از دانشمندان شيعى مىتوانيم از رامشافزاى آل محمد ياد كنيم از شيخ محمد بن حسين محتسب از سدهء ششم كه در ده مجلد بوده و پسر شهرآشوب ساروى و جمال الدين يوسف شامى از آن بهره بردند و نسخه آن تا نزديك به پايان سدهء هفتم در دسترس بوده است ( اعلام الشيعة 6 : 262 - ذريعه 10 : 59 و 61 ) نيز النقض نصير الدين ابو الرشيد عبد الجليل قزوينى رازى ساخته در 556 تا 559 كه هم از رهگذر زبان فارسى از ارزندهترين نگارشهاست و نسخه كهن آن هم در مجلس هست . فتوح اعثم كوفى هم از سندهاى با ارزش است كه رضى كاتب محمد مستوفى هروى آن را در 596 در مدرسهء تايباد به فارسى برگرداند ( م - 4435 ) و ( راهنماى كتاب ) نيز عصمة الانبياء ابو عبد اللّه مسعود صراف ساخته 608 ( م - 4453 ) و مآثر الاقبال عمر فرزند صدر الشريعه محبوبى بخارايى در تاريخ اسلام ساختهء آغاز ج 2 / 662 ( م - 4526 ) و همايوننامه در سرگذشت پيامبر كه به دستور عطا ملك جوينى در دستگاه اباقاى مغول در 663 - 680 به نگارش درآمده است . و ترجمه سيرت پيامبر و تاريخ خلفا هر دو گويا از غياث الملك اسماعيل ابرقوهى و از آغاز سدهء هفتم ( فهرست فيلمها 2 : 96 ) ( فيلم 3192 دانشگاه ) و نيز نظام التواريخ بيضاوى ساخته 674 ( م - 4206 ) اين چندتا هم از آثار پيروان سنت است و بسيار سودمند . مقتلى كهن از سدهء 6 و 7 به نظم و نثر شيواى فارسى در دانشگاه تهران ( م - 4551 ) - قوام علوى رازى گويا از سدهء 6 و 7 بلابل القلاقل دارد كه در بحار مجلسى ( 25 : 174 - ذريعه 3 : 140 ) از آن ياد شده و دقايق التأويل و حقايق التنزيل ( كتابخانه مجلس شوراى اسلامى 18393 - راهنماى كتاب 16 : 516 ) و هداية العوام فى عقائد الانام كه در دومى از آن ياد كرده است . بلابل القلاقل و دقايق التأويل از ارزندهترين نگارشهاى فارسى شيعى است .